w starożytności miasto-państwo w Mezopotamii, nad Eufratem, jeden z najważniejszych ośr. polit. i rel. Sumerów; zał. w IV tysiącleciu p.n.e., rozkwit w 1. połowie III tysiąclecia p.n.e.; z tego okresu pochodzą zachowane resztki pierwszych monumentalnych świątyń na wzgórzu Eanna: tzw. Świątyni Wapiennej, Białej Świątyni (poświęconej bogu Anu) oraz ziguratu Ana; miasto miało plan zbliżony do koła, otoczone murem obronnym, wzniesionym, wg tradycji, przez półlegendarnego władcę U.- Gilgamesza; nadto kasycka świątynia bogini Isztar, świątynie Anu-Antuma i Gareusa. Ok. 2340 p.n.e. U. podbity został przez Sargona I Wielkiego i wszedł w skład Akadu; w 1. połowie XVIII w. p.n.e. zawładnięty przez Hammurabiego i włączony do Babilonii; od VI w. upadek wskutek zmiany koryta Eufratu. Wykopaliska prowadzono od 1854; oprócz pozostałości budowli znaleziono m.in. marmurową głowę kobiety z II tysiąclecia p.n.e., alabastrową wazę z reliefami figuralnymi, liczne figurki, pieczęcie cylindryczne, tabliczki gliniane z pismem piktograficznym.