GWINEA BISSAU

República da Guiné Bissau, dawniej Gwinea Portugalska

Reklama

państwo w zach. Afryce, nad ; graniczy z Senegalem i Gwineą; pow. 36 125 km2; 1,4 mln mieszk. (2004); stolica Bissau, 305 tys. mieszk.; gł. miasta: Bafatá, Gabú, Mansôa; j. urzędowy - portugalski; nadto kreolski i j. plemienne; jednostka monetarna: 1 peso G. Bissau = 100 centavos; PKB na 1 mieszk. 700 dol. (2002).

LUDNOŚĆ. Skład etniczny zróżnicowany; gł. plemiona: 27% Balanté, 23% Fulbe, 12% Malinke, 11% Mandyako, 10% Pepel; gęstość zaludn. 39 osób/km2; w miastach zamieszkuje 27% ludności; jedna z najniższych w świecie przeciętna dł. życia: mężczyźni - 38 lat, kobiety - 39 lat; wysoki poziom analfabetyzmu (63%); gł. wyznania: religie pierwotne 54%, muzułmanie 38%, chrześcijanie 8%.

USTRÓJ. Republika prezydencka; na podstawie konstytucji z 1999 głową państwa i szefem rządu prezydent, wybierany w wyborach powszechnych na 5 lat; parlament jednoizbowy (Zgromadzenie Narodowe), 102 czł., kadencja 4-letnia; kraj dzieli się na 9 prowincji.

WARUNKI NATURALNE. Większość pow. zajmują podmokłe niziny, porozcinane estuariami rzek; na skraju płd.-wsch. nieco wyżej wyniesiona równina; wybrzeża bagniste o dobrze rozwiniętej linii brzegowej, liczne wyspy, gęsta sieć rzeczna; klimat podrównikowy, wilgotny; średnia temp. ustabilizowana ok.24-26C; suma opadów od 1200 mm na wsch. do 4000 mm na wybrzeżu; większa część pow. pokryta sawannami, wykorzystywanymi częściowo jako pastwiska; lasy wilgotne równikowe zajmują blisko 40% pow., eksploatowane w części jako materiał opałowy; bogaty świat zwierzęcy, m.in. lwy, bawoły, gazele, krokodyle, hieny, węże, liczne gat. ptaków wodnych, malaryczne owady.

GOSPODARKA. Jeden z najsłabiej rozwiniętych krajów świata; podstawą gospodarki rolnictwo (80% zatrudnionych), zwłaszcza monokulturowa uprawa orzeszków cashew i orzeszków ziemnych; nadto ryż, maniok, palma oleista i kokosowa, proso, bataty, sorgo, kukurydza, trzcina cukrowa; rybołówstwo; słabo rozwinięta hodowla; przem. tylko przetwórczy, rolno-spoż. i włókienniczo-odzieżowy (4% zatrudnionych); brak linii kolejowych, nieliczne drogi kołowe; nieeksploatowane złoża boksytów i fosforytów.

HISTORIA. Obszar odkryty w XV w. przez Portugalczyków, zasiedlony wcześniej przez ludy Fulani i Mandingo (państwa Mali i Songhaj); do 1879 kolonia portug. administrowana przez gubernatora Wysp Zielonego Przylądka, później samodzielna pn. G.Portugalska; 1886 jej znaczną część zajęła Francja; od 1951 status prowincji zamorskiej; od 1963 walka zbrojna pod przewodnictwem lewicowej Afrykańskiej Partii Niepodl. G. i Wysp Zielonego Przylądka (PAIGC) z A. Cabralem na czele; 1973 proklamowanie niepodległości; 1974 wycofanie wojsk portug., przystąpienie do ONZ; socjalistyczna droga rozwoju; 1980 przewrót wojsk., obalenie Cabrala, szefem państwa mjr Joo Bernardo Vieira, zachowanie systemu polit.; 1984 nowa konstytucja, modyfikowana 1991 (legalizacja partii opozycyjnych); 1994 pierwsze wybory połączone z aresztowaniami polityków opozycji, zwycięstwo Vieiry; powolna liberalizacja systemu i przestawianie gospodarki na wolnorynkową; 2003 kolejny wojskowy zamach stanu, prezydent Kumba Yali aresztowany, jego następcą gen. Vetrissimo Correia.

Powiązane hasła:

SONINKE, CABRAL Amilcar, CABRAL Luis de Almeida, REPÚBLICA DA GUINÉ BISSAU, BISSAU, ZIELONEGO PRZYLĄDKA REPUBLIKA, BIJAGÓS, GWINEA PORTUGALSKA

Podobne hasła:

Encyklopedia Internautica

Reklama

Reklama

Reklama