miasto we wsch. części Niemiec (Saksonia-Anhalt), port nad Łabą; znana od 1180; rezydencja elektorów sasko-wittenberskich; prawa miejskie 1293; od 1423 w posiadaniu Wettinów; 1502-1817 znany uniw., którego prof., M. Luter, ogłosił 1517 na drzwiach miejscowej katedry swoje tezy, dające początek reformacji; po 1547 utraciła znaczenie na rzecz Drezna; od 1815 w Prusach, do 1990 w NRD; 46 tys. mieszk. (2003); do 1993 duży ośr. przem. chem.; poza tym przem. maszynowy, metalowy, spożywczy, drzewny; węzeł komunikacyjny; liczne muzea i galerie; w obrębie zespołu zamkowego (1490-1525) kościół protestancki (1497-1507) z grobem Lutra; kościół NMP (XIII w.), ratusz (XVI w.), Collegium Augusteum (część dawnego uniw., XVI w.) z domem Lutra; kamienice mieszczańskie (XVI - XVII w.).
- WITTENBERG, Icchak, ps. Leon (1907-43)...
- Luter Marcin, Martin Luther, (1483-1546)
- HAUPTMANN, Gerhart (1862-1946)