INTERIA.PL - Portal internetowy

Encyklopedia

  
Szukaj
  KATALOG
#bl
  NAZWISKA
#bl
  MIEJSCOWOŚCI
#bl
  MAPY
#bl
  POLSKA
  Szukaj w INTERIA.PL
  KATALOG
    polski
  WYSZUKIWARKA
    polska
    zagraniczna
    serwisowa
  ADRESY FIRM
Wpisz hasło: Obszar poszukiwania
   
     
Wyświetl po
     haseł na stronie w formacie  
SZUKAJ
pomoc              
LOSUJ


KRAKÓW



Kraków,  Sukiennice na rynku
Kraków, Sukiennice na rynku
Kraków, ul. Kanonicza
Kraków, ul. Kanonicza
Kraków, Wawel
Kraków, Wawel
Kraków, budynek Teatru Starego
Kraków, budynek Teatru Starego
Kraków, Nowa Huta, kościół Arka
Kraków, Nowa Huta, kościół Arka
Kraków, Wawel
Kraków, Wawel
Kraków, kościół św. Andrzeja
Kraków, kościół św. Andrzeja
miasto wojewódzkie w płd. Polsce, nad Wisłą; stol. woj. małopolskiego; podzielone adm. na 18 dzielnic; 756 tys. mieszk. (2006); wielki ośr. nauk. i kult.; kilkanaście szkół wyższych: Uniw. Jagielloński (zał. 1364 p.n. Akad. Krakowska), AGH, ASP, PWST, Politechnika, PAT, AWF i inne; Oddział PAN, od 1990 także siedziba reaktywowanej PAU; wiele inst. nauk.; Biblioteka Jagiellońska; teatry dramatyczne (Teatr Stary, Teatr im. J.Słowackiego, Teatr STU), muz. (opera, operetka), lalkowe; filharmonia, kabarety (m.in. Piwnica pod Baranami), ośr. TV, redakcje wielu gazet i czasopism (w tym miesięcznika "Znak" i „Tygodnika Powszechnego") i sieci radiowych (m.in. radia RMF); wiele muzeów (Narodowe z galerią w Sukiennicach, Czartoryskich, biograficzne Matejki, Wyspiańskiego, Mehoffera); miejsce licznych krajowych i międzynar. imprez kulturalnych (m.in. Międzynar. Festiwal Filmów Krótkometrażowych, Międzynar. Triennale Grafiki, Festiwal Piosenki Studenckiej, konkurs szopek krakowskich, Dni Kultury Żydowskiej); ośr. hutnictwa żelaza (Huta im. T. Sendzimira), przem. maszynowy, metalowy, elektrotechn., chem., spoż., mat. bud., drzewny, poligraficzny, odzieżowy, skórzany; węzeł komunikacyjny; międzynar. port lotniczy Balice; wielki ośr. turystyki (10,9 mln odwidzających w 2006), spora baza hotelowa i pensjonatowa; najcenniejszy w Polsce zabytkowy zespół budynków na Wawelu z XI–XVIII w.: m.in. katedra z renesansową kaplicą Zygmuntowską (z XVI w.), zamek król.; wpisany na listę Światowego Dziedzictwa Kultury układ urbanistyczny starego miasta wokół Rynku Gł., gotycki kościół Mariacki (z XIV–XV w.), Sukiennice (z XIV–XVI w.); gotyckie fragmenty murów obronnych z Barbakanem i Bramą Floriańską z XIII–XV w.; Collegium Maius z XV–XVI w.; kościoły: romański św. Andrzeja, gotyckie Dominikanów, Franciszkanów, Św. Katarzyny, Bożego Ciała, barokowe św. Anny, św. Piotra i Pawła, klasztor Paulinów na Skałce, Benedyktynów w Tyńcu, Kamedułów na Bielanach, Norbertanek na Zwierzyńcu; najliczniejsze w kraju zabytki sztuki; archeol. ślady osadnictwa z paleolitu i mezolitu, od ok. 6 tys. lat stałe osadnictwo, m.in. z okresu kultur wstęgowych i zwł. kultury łużyckiej; VII w. kopiec Krakusa; w VIII–IX w. na Wawelu ważny ośr. handl.-wojskowy; od końca X w. w państwie polskim; od 1000 biskupstwo; 1257 prawa miejskie; od Kazimierza Odnowiciela do 1596 stol. Polski; od XIV w. ośr. życia nauk.-kult., 1364 założenie Akad. Krakowskiej; 1794 ośr. powstania kościuszkowskiego; 1815–46 stol. Rzeczypospolitej Krakowskiej; 1846 ośr. rewolucji krakowskiej; po nadaniu Galicji przez Franciszka Józefa I autonomii (1867) rosnące znaczenie K. jako centrum polskości, miejsce obchodów (z udziałem reprezentacji pozostałych zaborów) wielkich rocznic historycznych i czczenia wielkich Polaków (m.in. 1869 ponowny pochówek Kazimierza Wielkiego; 1879 jubileusz 50-lecia pracy pisarskiej Józefa Ignacego Kraszewskiego; 1890 przeniesienie zwłok Adama Mickiewicza na Wawel; 1894 obchody stulecia insurekcji kościuszkowskiej; 1902 jubileusz 25-lecia pracy pisarskiej Marii Konopnickiej; 1910 obchody 500-lecia bitwy grunwaldzkiej); 1914 utworzenie Nacz. Komitetu Nar.; 1923 powstanie krakowskie (strajki, starcia z wojskiem); za okupacji hitlerowskiej siedziba władz tzw. Generalnego Gubernatorstwa, liczne egzekucje w K. i okolicy, m.in. Krzesławice; ciężkie więzienie Montelupich, św. Michała; obozy „Liban”, Płaszów; 1941–43 getto dla 68 tys. osób; duży ośr. konspiracji AK i in. organizacji; 19 I 1945 wyzwolony bez zniszczeń oskrzydlającym manewrem 1. Frontu Ukr.; 3 V 1946 patriotyczne demonstracje stłumione z użyciem wojska; w październiku 1956 dynamiczny ośrodek ruchu studenckiego (komitety rewolucyjne we wszystkich uczelniach i gł. zakładach pracy); w latach 50. wybudowano (po str. wsch. K. na terenach przyległej wsi Mogiła) w ramach planu 6-letniego kombinat hutniczy (wówczas im. Lenina, ob. T. Sendzimira) z zapleczem w postaci wielkiej dzielnicy mieszk. Nowa Huta (w zamyśle pierwsze „miasto socjalizmu" w Polsce), zamieszkałej ob. przez ok. 230 tys. osób; w latach 80. liczne strajki, wystąpienia protestacyjne (zwł. w Nowej Hucie), ośr. niezależnej kultury; Eur. Stolica Kultury (2000); 2007 10-dniowe obchody jubileuszu 750-lecia lokacji Krakowa (m.in. koncerty E. Morricone, T. Stańki, premiera kantaty Zakochani w Krakowie P. Rubika, turniej kabaretowy, parada smoków).skalny wąwóz w Dolinie Kościeliskiej (Tatry Zach.), wyżłobiony w wapieniach, dł. ok. 3 km; część górna sięga stoków Ciemniaka, wylot powyżej Polany Pisanej; ściany pionowe; jaskinie, m.in. Lodowa.

zobacz również:

Encyklopedię przygotowano przy współpracy z wydawnictwem PINNEX